7 เรื่องน่ารู้ของพะยูน

1.พะยูนไม่ใช่ปลา : หลายคนมักเข้าใจผิดคิดว่าพะยูนเป็นปลาพร้อมยังนิยมเรียกขานกันว่า ?ปลาพะยูน? แต่อันที่จริงพะยูนเป็นสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมขนาดใหญ่ที่อาศัยอยู่ในทะเล และเป็นสัตว์อายุยืน (ถ้าไม่เสียชีวิตจากน้ำมือมนุษย์เสียก่อน) โดยมีอายุเฉลี่ยอยู่ที่ประมาณ 70 ปี มีน้ำหนัก 230-300 กิโลกรัม มีขนาดประมาณ 2.5-3 เมตร

2.พะยูนเป็นสัตว์สงวน : พะยูนเป็นหนึ่งในสัตว์ป่าสงวนตามพระราชบัญญัติสงวนและคุ้มครองสัตว์ป่า พ.ศ. 2562 ส่วนอนุสัญญาว่าด้วยการค้าระหว่างประเทศซึ่งชนิดสัตว์ป่าและพืชป่าที่ใกล้สูญพันธุ์หรือไซเตส (CITES) ได้จัดอยู่ในบัญชีหมายเลข 1 ลำดับ 86 ของบัญชีไซเตส ถือเป็นสัตว์ที่ห้ามค้าขายโดยเด็ดขาด ยกเว้นเพื่อการศึกษา วิจัย และเพาะพันธุ์เท่านั้น

3.พะยูนกินหญ้าทะเล : พะยูนเป็นสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมที่อาศัยอยู่ในทะเลเพียงชนิดเดียวที่กินพืชเป็นอาหาร โดยอาหารของพวกมันคือ ?หญ้าทะเล? บริเวณชายฝั่ง พวกมันจะออกหากินทั้งกลางวันและกลางคืน แต่ส่วนใหญ่จะเป็นช่วงกลางวัน เมื่อน้ำขึ้นพะยูนจะรวมกลุ่มกันเข้าไปกินหญ้าทะเล

Gif : RojakDaily

พะยูนมีวิธีการกินหญ้าทะเลดูคล้าย ๆ กับหมู คือจะใช้ครีบอกและปากดุนพื้นทรายไถไปเรื่อย ๆ จนบางครั้งเห็นเป็นรอยทางยาวตามชายหาด ครั้นเมื่อน้ำลงมันจะแหวกว่ายกลับไปหลบอยู่บริเวณร่องน้ำใกล้เคียง รอเวลาน้ำขึ้นเพื่อที่จะออกไปหากินอีกครั้ง ซึ่งการหากินในแต่ละวันใช้เวลานานถึงประมาณ 8 ชั่วโมงต่อวันเลยทีเดียว

4.พะยูนมีหลายชื่อเรียกขาน : พะยูนเป็นสัตว์ที่มีรูปร่างคล้ายแมวน้ำขนาดใหญ่ ตัวอ้วนกลมดูอุ้ยอ้ายน่ารักเวลาว่ายน้ำ ด้วยรูปร่าง ความเชื่อ และพฤติกรรมการหากินของมัน ทำให้พะยูนมีชื่อเรียกท้องถิ่น (ของบ้านเราที่ค่อนข้างหลากหลาย) ไม่วาจะเป็น ?หมูน้ำ? หรือ ?หมูดุด? ที่นิยมเรียกกันทางฝั่งตะวันออกของบ้านเราโดยเฉพาะในจังหวัดจันทบุรี เนื่องจากพฤติกรรมการหากินที่ดูคล้ายหมูของมัน, ?วัวทะเล? ซึ่งเรียกตามรูปร่างที่ดูคล้ายวัว, ?ดุหยง? เป็นภาษามลายู หมายถึง หญิงสาว หรือผู้หญิงแห่งท้องทะเล และ ?ดูกอง? เป็นชื่อเรียกขานตามสกุลของมัน ซึ่งปัจจุบันเมืองไทยพบพะยูนหลงเหลืออยู่เพียงสกุลเดียวคือ ?ดูกอง? (Dugong)


รูปปั้นหมูดุดที่มีให้ดูต่างหน้าหลังหายไปจากทะเลอ่าวคุ้งกระเบน

5.พะยูนกับความเชื่อ : ในยุคกลางนักเดินเรือโบราณเชื่อว่าพะยูนคือนางเงือก เพราะยามที่แม่พะยูนให้นมลูกมักจะกอดอยู่กับอกและตั้งฉากกับท้องทะเล ทำให้มองเห็นไกลดูคล้ายผู้หญิงให้นมลูก

นอกจากนี้ยังมีความเชื่อว่า เนื้อ กระดูก และเขี้ยวพะยูน หรือที่ในตลาดมือเรียกกันว่า ?งาช้างน้ำ? มีคุณสมบัติทางเมตตามหานิยม รวมถึงเชื่อกันว่าน้ำตาพะยูนและเขี้ยวพะยูนสามารถนำไปทำเสน่ห์ค้ลายกับน้ำมันพราย ทำให้ชิ้นส่วนต่าง ๆ ของพะยูนมีการซื้อขายกันในราคาที่แพงมาก และเป็นชนวนเหตุให้ในอดีตมีการล่าพะยูนจนปัจจุบันตกอยู่ในสภาวะที่น่าเป็นห่วง

6.พะยูนสัญลักษณ์จังหวัดตรัง : ตรังนอกจากจะมีภาพจำของเมืองคนช่างกิน เมืองหมูย่าง ยางพาราต้นแรก ดอกศรีตรัง (ต้นไม้ประจำจังหวัด) รวมไปถึงนายหัวชวน หลีกภัย อดีตนายกรัฐมนตรี 2 สมัยและประธานสภา 2 สมัยแล้ว พะยูนก็ถือเป็นหนึ่งในสัญลักษณ์ของจังหวัดตรัง (สัตว์ประจำจังหวัด) เนื่องจากตรังเป็นแหล่งที่มีพะยูนอาศัยอยู่มากที่สุดในบ้านเรา (อ่านข้อมูลด้านล่าง) โดยในปี พ.ศ. 2539 มีการนำพะยูนไปเป็นสัตว์นำโชคในกีฬาแห่งชาติครั้งที่ 29 หรือ ?พะยูนเกมส์? นอกจากนี้ก็ยังมีรูปปั้นพะยูนอยู่ทั่วไปในเมืองตรัง รวมถึงมีการสร้างสรรค์พะยูนให้เป็นของที่ระลึกต่าง ๆ ด้วย


อนุสาวรีย์พะยูน ที่หาดปากเมง จ.ตรัง

7.พะยูนสัตว์น่าห่วง : ปัจจุบันสถานการณ์ของพะยูนทั่วโลกมีจำนวนลดลงมากจนเกือบสูญพันธุ์ เนื่องจากการไล่ล่าและการทำลายแหล่งอาหารแหล่งอยู่อาศัยของพะยูน โดยแหล่งใหญ่ที่พะยูนอาศัยอยู่คือชายฝั่งออสเตรเลียที่สำรวจพบว่ามีจำนวนพะยูนอยู่หลายหมื่นตัว

ขณะที่ในบ้านเรามีการพบเจอพะยูนทางฝั่งอันดามัน ไล่ไปตั้งแต่ทะเลระนองไปจนถึงสตูล โดยพบมากที่สุดบริเวณในทะเลตรังบริเวณหาดเจ้าไหม เกาะลิบง เกาะมุก เนื่องจากเป็นแหล่งหญ้าทะเลขนาดใหญ่ และชาวบ้านในแถบนี้ก็ได้จับมือกับภาครัฐร่วมด้วยช่วยกันอนุรักษ์พะยูนไว้ ซึ่งปัจจุบันมีรายงานว่าบ้านเรามีพะยูนหลงเหลืออยู่ประมาณ 200-250 ตัว

สำหรับในส่วนฝั่งอ่าวไทยในอดีตเคยพบเจอพะยูนแถบทะเลระยอง และจันทบุรี โดยเฉพาะที่อ่าวคุ้งกระเบนนั้นเคยมีบันทึกว่ามีการจับพะยูนตัวสุดท้ายได้ในปี 2515 ก่อนที่ปัจจุบันจะเหลือเพียงตำนานพะยูนแห่งอ่าวคุ้งกระเบนสร้างเป็นรูปปั้นอนุสรณ์เตือนใจไว้ในเส้นทางศึกษาธรรมชาติอ่าวคุ้งกระเบนให้ผู้มาเยือนได้ชมต่างหน้า ชวนให้หดหู่ไม่น้อย

ที่มา : SaveOurSea.NET

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *